Boğazlar Antlaşması delindi

İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth'in İstanbul ziyareti sırasında, İstanbul Boğazı´nda demirli bekleyecek olan 194 metre boyundaki uçak gemisi Çanakkale'den geçti

İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth'in İstanbul ziyareti sırasında, İstanbul Boğazı´nda demirli bekleyecek olan 194 metre boyundaki ´´Queen Elizabeth HMS ILLUSTRIOUS´´ adlı uçak gemisinin, 20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Antlaşması gereği boğazdan geçişi yasak olmasına rağmen, Çanakkale'den geçmesi için gerekli izin Türkiye'den çıktı.

Kraliçenin İstanbul gezisine prestij anlamında eşlik edecek olan ´´QHMS ILLUSTRIOUS´´, Montrö Antlaşması ile imza altına alınan, uçak gemilerinin boğazlardan geçmesini yasaklayan maddeye rağmen, gece saat 00.05'de Çanakkale Boğazı'na Ege Denizi'nden giriş yaptı ve Mehmetçik Pilot İstasyonu´ndan kılavuz kaptan alarak 36 millik boğaz geçişini yapmak üzere 14 mil hızla yol almaya başladı.

Saat 01.05'i gösterirken Çanakkale önlerine ulaşan uçak gemisi saat 01.07'de Çanakkale Boğazı'nın manevra yapılması en güç noktalarından biri olan Nara Burnu'nu dönerek yoluna devam etti. Uçak gemisi Nara Burnu dönüşünü tamamladıktan sonra hızını 24 mile çıkarıp Marmara Denizi'ne yol aldı. Çanakkale Boğaz geçişi 1 saat 42 dakikada tamamlandı.

Çanakkale Savaşı'nda geçememişti

Queen Elizabeth'in geçişi 18 Mart 1915'te Çanakkale'yi denizden aşmak isteyen itilaf devletleri büyük bir deniz harekatına girişmiş, o dönem İngiliz Kraliyet donanmasının gözbebeği olan Queen Elizabeth bu harekatın öncü gemisi olarak harekatta yer almıştı. Ancak itilaf devletlerinin çok önemli kayıplar vererek Çanakkale'nin denizden aşılamayacağını anladıkları o gün Queen Elizabeth de Çanakkale'yi geçememiş ve yara alarak geri dönmek zorunda kalmıştı...

Varyag sorun olmuştu

Uçak gemisi niyetiyle yapımına başlandıktan sonra Sovyetler dağıldığı için Ukrayna'ya devredilen, Ukrayna'nın da hurda olarak iyi fiyata Çin'e sattığı Varyag'ı hatırlattı. Ukrayna'dan "eğlence merkezine dönüştürülmek üzere" satın alınan Varyag'ın Boğazlar'dan geçişi sırasında Montrö anlaşması gündeme gelmiş, ancak Çin geminin sadece 'eğlence' amaçlı olarak yenileceğinde ısrar etmişti. Yapılan uzun görüşmeler sonunda Varyag'ın geçişine müsade edilmiş ve dev gemi 2 Kasım 2001'de Boğaz'dan 4,5 saatte geçiş yapmıştı. Geminin Çin'e varmasının ardından, 'savaş gemisi' olacağı bilgileri gelmişti!