|
Vu-tin’in ipek yolu üzerindeki memleket ve kavimleri öğrenmek ve onlarla Hunlar’a
karşı işbirliği sağlamak maksadı ile batıya gönderdiği yüksek rütbeli asker
olan Çang-kien’in, gizli vazifesini yaparken Hunlar tarafından yakalanıp 10 yıl
gözaltında tutulmasına rağmen, buralarda geçirdiği uzunca müddet içinde (M.Ö.
139-127) edindiği bilgiyi, temaslarını ve tavsiyelerini ihtiva eden mühim raporu
imparatoru memnun etmiş ve sonraki Çin siyaseti için başlıca rehber vazifesini
görmüştür. Bu arada Çinliler çok ehemmiyetli bir başarı daha elde etmişlerdir ki,
o da ordularını Türk usulüne göre yetiştirmeleri ve Hun silahları ile techiz
etmeleri idi.
Daha Mete Han
zamanında Çin’de kumandan Mung-t’ien tarafından başlatılmış olan askerî
ıslahat hareketleri imparator Vu-ti’nin kumandanlarından olup, Hun tarzında 140 bin
kişilik bir süvari kuvveti çıkaran Ho K’ü-ping (öl. M.Ö. 115) tarafından büyük
başarıya ulaştırılmıştı. Kuzeyde Hun akınları tutuluyor, İç Asya yönünde,
ipek yolu üzerindeki memleketler zapt olunuyor, bilhassa süvari kumandanı Pan
Ç’ao’nun gayretleri ile (M.S. 75’e doğru) Doğu Türkistan’a kadar sokulan
Çinliler oralarda askerî garnizonlar kuruyorlardı.
|
