|
İran’da Anuşirvan büyük bir devlet adamı olarak belirdikçe Ak-Hun-veya diğer
adlarıyla Eftalitler sönükleşti. 552 yılında Orta Asya’da Gök-Türk hakanlığı
kurulup İstemi Yabgu, Maveraünnehir bölgesinde faaliyete geçtiği zaman ise,
Ak-Hun-Eftalit Devleti iki büyük imparatorluk arasında sıkıştı. Gök-Türk’lerin
amansız hasım bildikleri Juan Juan’larla olan siyasi ve akrabalık bağları da fayda
vermedi. Anuşirvan ile İstemi’nin ortaklaşa hareketleri neticesinde Ak-Hun iktidarı
yıkıldı ve ülke Gök-Türkler’le İranlılar arasında paylaşıldı (564). Bu
suretle üç kol halinde gelişmiş olan Hun siyasî hakimiyeti tarihe karıştı.
Üç kol halinde
gelişmiş olan Hun siyasi hakimiyeti bu şekilde tarihe karışmış olmakla birlikte
Hunlara mensup Türk soyundan çeşitli kütleler Asya,Avrupa ve Afrika kıtalarında
Tabgaç, Gök Türk, Türgiş, Karluk, Uygur, Oğuz, Bulgar, Sabar, Hazar, Kuman, Peçenek
vb. gibi türlü isimler altında yeni ve güçlü devletler ve imparatorluklar kurarak
yaşamağa devam etmişlerdir. Türk milletinin birer parçası olan bu kütleler aynı zamanda Rus, Macar, İslav-Bulgar, Romen, Gürcü devletlerinin kuruluş ve gelişmesinde başlıca
rol oynamışlar, kendilerinden sonra gelecek olan İslam-Türk siyasi teşekküllerine
askeri, hukuki ve sosyal yönden ana kaynak vazifesi görmüşlerdir.
|
