| Mu-kan’ın
emrindeki kuvvet hakanlığın doğu kanadının ordusu idi. İstemi (552-576)
kumandasındaki öteki ordusu ise kendi bölgesinde hareket halinde idi. Kısa zamanda,
Altaylar’ın batısını Isık Göl ve Tanrı Dağları’na kadar hakimiyetine alan İstemi, geniş çapta askerî ve siyasî faaliyetleri
neticesinde temas kurduğu Sasanî İmparatorluğu ve Bizans gibi Ortaçağ’ın en
büyük iki devletini Gök-Türk politikası izinde yürütmek suretiyle, Türk
hakanlığını bir dünya devleti payesine yükseltti.
561 yılında, Ak-Hun-Eftalitler
üzerinde yaptığı ilk baskı tecrübesinden sonra, İpek transit ticaretini elinde
tutan bu devlete karşı Sasanî İmparatorluğu’nu tabiî müttefiki olarak gören
İstemi, Şehinşah Anuşirvan Adil ile antlaşma akdetti. Bu vesile ile kızı,
Anuşirvan ile evlenerek İran sarayına imparatoriçe oldu. Müttefikler tarafından
şıkıştırılan Ak-Hun-Eftalit devleti yıkıldı ve toprakları Ceyhun (Amu Derya)
sınır olmak üzere iki imparatorluk arasında paylaşıldı (564). Maveraünnehir,
Fergana’nın bir kısmı, Kaşgar, Hoten vb. Gök-Türkler’e intikal etti. Bu suretle
İç Asya ipek kervan yolu üçüncü kere Türklerin eline geçmiş oluyordu.
|
