|
Gök-Türk hâkanlığının parçalandığı, tâbi kütlelerin ayaklandığı,
Türkler’in Çin’e ilticaya başladıkları, Türk hükümdar âilesi mensuplarının
birbirine düştüğü bu karışıklıkta İşbara öldü (587). Yerine geçen kardeyi
Ye-hu ve arkasından Devlet Meclisi’nce hâkan ilân edilen Tülan (588-600)
zamanlarında durum düzelmedi. Meşhur Ç’ang Sun-şeng, Gök-Türk hâkanlığını
büsbütün çökertme yollarını gösteren raporlar hazırlıyarak imparatora takdim
ediyor, elçi olarak geldiği Ötüken’de türlü hilelerle Türk hânedan üyelerini
karşı karşıya getiriyordu.
En büyük
yardımcısı da, önce Ta-po’nın sonra İşbara’nın, nihayet Tülan’ın
öldürülmesinden (600) sonra, Çin’in muvafakatı ile tahta çıkarılan K’i-min
(600-609)’in karısı olan Çinli perses Ts’ien-kien idi. K’i-min, bu defa, Doğu
hâkanlığını kendi idaresine almağa çalışan Tardu’ya karşı kullanılmakta idi.
Bu K’i-min de imparator Yang-ti’ye gönderdiği bir
mektupta “Haşmetpenâh’ın âciz bir bendesi” olduğunu, hattâ, vaktiyle
İşbara’nın bile reddettiği “Türk kavmini Çinliler gibi yapmağa hazır
olduğunu” yazabiliyordu.
|
