Bilge, kardeşinin ısrarı ile, Kagan oldu (716-734). Kül Tegin de Gök-Türk orduları
başkumandanlığını üzerine aldı. 705 yılından beri yüksek mahkeme üyeliği
yapmakta iken ve Bilge’nin kayınbabası olduğu için ihtilal sırasında dokunulmayan
Tonyukuk da tekrar eski vazifesi olan “Ayguçı” ’lığa (devlet müşaviri) getirildi. Fakat umumi bir
yorgunluk, bezginlik vardı:
“Tanrı Türk kavmi yaşasın diye beni tahta oturttu. İçte aşsız, dışta
giyeceksiz, bir kavme Kağan oldum. Babamızın, amcamızın kazandığı milletin adı,
sanı unutulmasın diye kardeşimle sözleştik. Türk milleti için gece uyumadım,
gündüz oturmadım. Kül Tegin ile şad’larla ölesiye çalıştık”.
(Kitabeler). Oğuzlarla mücadele eski şiddeti ile devam ediyordu. O sene büyük
ölçüde hayvan telefatına sebep olan kıtlıkta bile Bilge sefer halinde idi. Ötüken
üzerine yürüyen Üç-Oğuzlar püskürtüldü. Dokuz Tatarlarla ittifak ederek hücuma
geçen Oğuzlar Ağu’da cereyan eden iki savaşta bozguna uğratıldı ve Oğuz
kütleleri yurtlarını terk ederek Çin sınırlarına doğru çekildiler (717-718).
717’de başkaldıran Uygur İl-Teberleri ile ve 718’de tekrar isyana teşebbüs eden
Karluklar ile savaşıldı ve başarıya ulaşıldı.
|
