- Kuman Adı, Menşei ve Irki Özellikleri
-
- Adlarının mana ve menşei
ile kavmî terkipleri yıllardır münakaşa edilegelmekte olan Kumanlar kaynaklarda
başka başka isimler altında zikredilmişlerdir. Bu bakımdan bozkırlı Türk
toplulukları arasında istisna teşkil ederler. Onlara Bizanslılar ve Latinler
"Kumanos, Kumanoi, Cumanus, Ko- mani", Ruslar "Polovets", Almanlar ve
diğer Batılı milletler "Falben, Falones, Valani, Valwen, Pallidi", Ermeniler
"Khartes", Macarlar "Kun", İslamlar Kıpçak" (Kıfşak,
Khıfçakh) demişlerdir.
-
- Ruslar, Almanlar, diğer
Batılılar ve Ermeniler tarafından verilen isimler aslında renk (sarı, sarımsı,
açık sarı, saman sarısı) ifade eder. Adlarının ilk defa geçtiği Rus Kronikinde
(1055-1056'lardan hatıra) Türkmen, Peçenek ve Tork (Uz)'larla aynı cinsten olduklan
belirtilen Kumanlar anlaşıldığına göre buralarda, daha ziyade dış görünüşleri
ile tanıtılmak istenmiştir. Gerçekten doğulu, Batılı bütün kaynaklar Kumanların,
kumral saçlı sarışın olduklarında fikir birliği halindedirler.
- İbn Hurdadbih
(885'lerde)'den itibaren îslam ve sonra Gürcü kaynaklarında geçen Kıpçak adı
Türkçe olarak ("öfkeli, birden kızan") şeklinde açıklanmakta, Kuman ve
Kun adlarının Türk lehçelerinde de "sarımtrak", "solgun"
manasına geldiği bildirilmektedir.
- Kuman-Kıpçakların menşeine
dair ilk geniş araştırmayı yapmış olan J. Marquart'ın Kumanları Uzak Doğu'da Amur
nehri dolaylarında yaşadığını ileri sürdüğü "Murqa" adlı bir Moğol
kavminin "Kun" kabilesine bağlama iddiası, onun kaynaktaki bazı kelimeleri
yanlış okuması (Arapça "fırka" sözünü kavim adı sanarak
"Murqa") dolayısiyle kabul edilmemiştir. "Kun" isminin, yine bir
Moğol-Tibet karışımı olan T'u-yü-hun kavim adından kısaltma olabileceğine dair G.
Haloun'un düşüncesi de ikna edici görünmemiştir.
-
- Çünkü beyaz ırkın seçkin
vasıflarını taşıyan Kumanların çehrelerinde ve bedenî yapılarında hiçbir Moğol
çizgisi bulunmadıktan başka, Kuman-Kıpçak dilinde de Moğolca unsurlara
rastlanmamaktadır. Fakat Kumanların ırkî özellikleri bazı araştırıcıları,
onlarla Arî'ler (Hind-Avrupalılar) arasında ilgi kurmağa sevk etmiştir. Gerek soy,
gerek kültür bakımından Türk'ü Moğol'dan pek ayıramadıkları bilinen ve
aralarında J. Marquart, P. Pelliot, W. Barthold, D. Rassovsky vb.'nın da bulunduğu
Batılı bilginler, Türkler'e ait saymadıkları Kuman tipinin nihayet Moğol bölgesinde
Türkleşmiş bir Hind-Avrupalı kavimden ileri gelebileceği üzerinde durmuşlardır.
- Devamı Var
|
