9.-13. yüzyıllar boyunca Doğu Avrupa-Batı Sibirya bozkırlarına hakim olan
Peçenek-Uz-Kuman(Kıpçak)'ların tarihî rolleri şimdiye kadar saydıklarımızdan
ibaret değildir. Bunların, izleri zamanımıza kadar sürüp gelen başka mühim
hatıraları vardır. Önce, bu Türk boyları Rusların Karadeniz'e inmelerine ve
Balkanlar'a sarkmalarına izin vermemişlerdir. Bozkırlara bitişik Rus yurdunun
mütemadî Kuman akınına maruz kalması Slav ahalisinin mühim bir kısmının Suzdal
havalisine (Moskova ırmağı havzasına) göç etmesine sebep olmuştur.
Bu hareketin neticesinde Moskova ve Oka havalisindeki Fin ahalisi, Slavlar’la
karışmış, daha doğrusu Slavlar tarafından temsil edilmiş ve bu karışmadan
Velikirus, yani Büyük Rus kütlesi vücuda gelmiştir. Kumanlar, Kıpçak sahralarında
kaldıkları zaman, bilhassa Cenubî Rusya knezleri ve ahalisi üzerine büyük ve çok
taraflı tesir icra edegelmişlerdir. Kumanlar vücutlarının güzelliğiyle nam
kazanmışlardı; hele Kuman kızları arasında güzellere çok tesadüf edilirdi. Bu
Türk kavmi de tıpkı Peçenekler ve Uzlar gibi devlet kurmak basamağına
çıkamamıştır. Birçok kabilelerden mürekkep olan bu Kuman (Kıpçak) hey’eti
kabile reislerinin idaresinde kuvvetli bir askerî teşkilât halinde yaşıyorlardı.
Onlar, hemen hemen her yıl Rus yurduna akın yaparak kendilerine gerekli şeyler bilhassa
esirler alıyorlardı. Sonra, Dağıstan havalisi, Terek boyu ve sair bölgelerin
Türkleşmesinde tesirli olmuşlardır.
Rus vakayinamelerinde knezliklere yerleştirilmiş olarak geçen ve adlarının
hatıraları o bölgelerde hala muhafaza edilen Berendi'lerin Peçeneklerden bir bölük
olduğu, Kiyef knezliğinde sınır bekçiliği yaptıkları ileri sürülen
Kara-Kalpaklar'da Peçenek-Uz-Berendi karışımından meydana geldiği bilinmektedir.
Bunlardan bir kısmının sonraları Ceyhun ağzına giderek bugünkü Kara-Kalpakları
teşkil etmiş oldukları anlaşılmaktadır. Bugün Romanya'da, açık sarı saçları ve
mavi gözleri ile etraftaki topluluklardan ayrılan Çango'ların da Kumanlardan indikleri
kuvvetle ileri sürülmektedir.
1223 Kalka savaşından sonra Moldavya'daki Kumanların başbuğu Borç Han'a bağlı
kütleler, o zaman "Cumania" denilen bu bölgede (Kuzeydoğu Romanya)
Hıristiyanlığı kabul edip kendileri için piskoposluk kurulmuş (1233), 1239 yenilgisi
üzerine Köten idaresinde Macaristan'a göçenler Tuna-Tisa arasına
yerleştirilmişlerdir. Buradaki yer adları onların hatıralarıdır. Macar dilinde
mevcut Türkçe sözlerin "orta tabakası" Kuman-Kıpçakça'ya aittir.
- Devamı Var
|
