|
Kimek ulusu, kaynakların açıkça anlattığı gibi, bir boy birliği teşkil ediyordu.
Bu kuruluşta onların bir çok boy ve uruktan meydana geldiği muhakkaktır. Ancak Kimek
ulusundaki boy düzenini, bütün bölüntülerin adlarını ve sayısını hiç bir
kaynakta bulamıyoruz. Hudûd (982)'a göre, Kimek ülkesi on bir (bir de Hakan bölgesi
varsa, on iki) bölge (İl)'den kurulmuş idi. Bunların her biri ulusu meydana getiren
boylara ait ise, düzende o sayıda büyük boy bulunuyor demek olmalıdır. Halbuki
Gerdizî (1050), muhakkak daha eski bir kaynaktan aktardığı Kimek destanında yedi
boyun adını vermiştir. Bu iki kaydı birleştirirsek, Kimek boy birliğinin
başlangıçta yedi boy ile kurulduğunu, sonraki katılmalar ile bunun on ikiye
çıktığını düşünebiliriz.
Gerdizî'nin aktardığı destân'a göre, hepsi kişi adı kökünden olan boy adları
şöyledir: İmi-Eymi-İmey, İmek-Emek (Yimek), Tatar, Balandur (Bayandur), Khıfçak
(Kıpçak), Lankaz-Lanıkaz, Aclad (?),
Uzun süre birlik içinde kalan Kıpçaklar, sonraları Batı Sibirya'dan Orta Avrupa'ya
uzanan pek geniş bozkırların hakimi olmuşlardır. Onların Kumanlar ile ayrı bir
boybirliği devleti de kurduklarını biliyoruz. Altınordu öncesi ve sonrası etnik
kuruluşların içinde bu boyun büyük yeri vardır.
Haklarında az bilgimiz olan Yimekler'i Kaşgarlı Mahmud Beg tanıyordu. Birlik
dağıldıktan sonra bir kısmı Seyhun boyuna inmişler, bir kısmı da Altınordu'dak i
Kıpçaklar içinde görülmüşlerdir.
Kimek boy birliğine sonradan hangi boyların katılmış olabileceğini açıkça
bilemiyoruz. Bununla birlikte Kimek ülkesindeki üç bölgeden birinin adı olan
“Kırkızhan” dikkate alınırsa, birliğe bir Kırgız boyunun da katılmış olduğu
anlaşılıyor. Oğuzlar'a komşu bölgede yaşayan ve sonraları Kıpçaklar ile birlikte
bulunduğu görülen Kanglı boyu da bu birliğe katılmış olabilir. Nitekim yurtları
Kıpçaklar'ınkine pek yakın idi.
|
