Bölüm 2
Bugün de büyük coşkuyla kutlanan Isıah bayramı 1991 yılında Saha Cumhuriyeti
kurulduktan sonra diğer Türk Cumhuriyetlerinde olduğu gibi resmi tatil olarak ilan
edilmiştir.
Son yıllarda Amerika'daki yerli Kızılderili Kabileleri'nin "soy kütüğü"
ile ilgili çalışmalar Türk kültürünün yayıldığı sahalar hakkında bize ilgi
çekici bilgiler vermektedir. Bu konuyla ilgili olarak Dr. Ahmet Ali Arslan(namı diğer
Garip Kafkaslı) şu bilgileri veriyor:
{Son yıllarda bağımsız araştırmacı uzmanların, Sibirya ve Alaska'da ve Alaska'nın
daha güneyinde bulunan insan kemikleri ve toprağa yayılmış insan yağı
kalıntıları üzerinde yaptıkları "gen" araştırmaları Amerika ve Asya
kıtalarında vakti ile yaşamış bu insanların birbirleri ile yakın akraba
olduklarını tespit etmesine rağmen, Amerika'ya Avrupa üzerinden gelenler bu
gerçeklere sırt çevirmektedirler.
Amerika yerli Kızılderili kabileleri ile Sibirya Saka, Altay, Hakas, Telvit ve Tuva
bölgelerinde yaşayan eski Türk âdetlerinin ve mevsimlik dinî merasimlerin birbirine
benzemesi ve paralellikler göstermesi oldukça ilgi çekicidir. Baharda toprak, su ve
hava, dostluklarının renklerini çiçeklere verirler. Amerika'nın toprakla ve ziraatla
uğraşan Kızılderili kabileleri arasında dinî ağırlıklı merasimlerle kutlanan
mevsimlik bayramların başında Mart ayında "Yeni Yılın Başı" için
yapılan kutlama törenleri ve şenlikleri gelir. Kaliforniya Eyaletinde geçimini
topraktan temin eden yerleşik, şehirli Kızılderili kabileleri, göçebe bir hayat
sürerek, yazın serin dağ yamaçlarına ve kışın ise daha ılık ve mülayim
bölgelere göç eden ve geçimini avcılıkla temin eden Kızılderili kabilelerine
kıyasla "Yeni Yılın Başı" kutlamalarına daha büyük bir bağlılık
göstermektedirler. Bu kutlamalar, "Eski yıldan yeni yıla geçişi, ölümden
sıyrılıp yeniden dirilişi, kısırlıktan kurtulup yeniden üremeye dönüşü
kutlamak maksadıyla" yapılmaktadır.
Kaliforniya ve etrafındaki topraklarda dağınık olarak yaşayan Amerika yerli
Kızılderili kabilelerinden Yurok, Karuk, Hupa, Yuki, Pomo, Modoc ve Maidu kabileleri
yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilen "Mart" ayında, bahar
bayramını, tabiatın yeniden canlanması ve uyanmasına bağlı olarak "Yeniden
Doğuş"un bir sembolü olarak kutluyorlar. Bununla ilgili dinî merasimlere diğer
Kızılderili kabilelerinde olduğu gibi, yine kabilenin Şamanı öncülük etmekte ve
yönetmektedir.
Yeni yılın başlangıcı olan Mart'ta kutlanan "Diriliş" kutlamaları ile
ilgili Kızılderililerin yaptığı merasimlerde kabilenin yaşadığı köy veya kampın
tam orta yerine uzun ve düzgün bir "direk" dikilir. New Mexico, Arizona ve
Kaliforniya eyaletlerinde yaşayan Kızılderili kabileleri köyün orta yerine dikilen bu
"direğin" kâinatın "ekseni" olduğuna ve dünyayı yaratan
"Bir"i temsil ettiğine inanırlar. Bu inanç yerleşik ve şehirli manasına
gelen "pueblo" yerli Kızılderili kabileleri arasında da aynı şekilde
yaygındır. Kızılderililerin yaptığı merasim ve kutlamaların en ilginç
yanlarından birisi, kabilenin Şamanı'nın "Gök Tanrı" olarak kabul edilen
"Ulu Ruh"a daha çok yaklaşmak ve kabilesi için O'nun yardımını ve
rahmetini talep etmek maksadıyla, bu düzgün "direğe" tırmanmasıdır. Dinî
maksatlı bu merasimi yöneten Şaman'ın bu direğe tırmanması, mensubu olduğu
kabilesini kötü ruhlardan ve onların sebep olabileceği hastalıklardan koruması, yeni
yılda kabilesine bol mahsul bahsetmesi konularında görüşme talep etmek maksadıyla
"Gök Tanrı"ya daha yakın olma amacı taşır. Direğe tırmanma merasimi
Kaliforniya eyaletindeki Camella Kızılderilileri arasında oldukça yaygındır.
Demir Türk'ün inanç sistemi içinde bütünleştirici bir unsurdur. Ergenekon
destanının ana temasını oluşturan "demirin eritilmesi ve kutsallığı"
motifleri Amerika'daki Kızılderililer arasında da yaygındır. Onlar da demire hürmet
ederek özellikle yılbaşı kutlamalarında mutlaka demir uçlu silahlar itina ile
taşırlar.
Türk kültür tarihinde ve önemli mevsimlik merasimlerde mühim bir yer tutan
"demir"e Kuzey Amerika kızılderili kabileleri arasında da büyük önem
verilmekte ve bazı kimselerin demirden yapılmış mukaddes sayılan
"silah"lara dokunması katiyen yasaklanmıştır. Amerika Kızılderili
kabilelerinden Algonquian Kızılderili kabilesinde, hamile kadının demir ve çelikten
yapılmış silahlara dokunması yasaktır. Öldürücü gücü kaybolur ve düşmana
tesir etmez korkusu ile özellikle hamile kadınların ve yetkili olmayan şahısların
kabilenin savşçılarının silahlarına dokunması yasaktır. Yaygın olan
söylentilerin tam aksine, bu kadar tabu ve yasaklamaya rağmen, Kızılderili
kabilelerinden hiç birisi, ne şekilde olursa olsun diktikleri toteme tapınmazlar.
Amerika'da Alaska'nın Güneyinde yaşayan Yakutat ve Tlingit Kızılderilileri arasında
"demir"e Sibirya Türkleri'nin verdiği değere eş bir hürmetle
yaklaşılmaktadır. "Yakutat ve Tlingit Kızılderilileri de diğer Kızılderililer
gibi çelikten yapılmış bıçak ve savaş baltaları veya sivri uçlu silahlar yapmak
için kullandıkları demire büyük hürmet ve rağbet gösteriyorlar. }
Türk Şamanizmi ile Amerikan yerli Kızılderili Şamanizminin izlerine "Yeni
Yılın Başı" merasimlerinde yoğun bir şekilde rastlanmaktadır. Aynı zamanda
paralellikler mevcuttur. Mart ayında kutlanan yeni yıl merasimleri Orta Asya Türk
şamanizmine paralel olarak Güney Amerika'da, Bolivya'da yaşamakta olan
"Aravak" ve "Manası" Kızılderili kabilelerinin varlıkları tespit
edilmiştir. Ayrıca Amerika'nın Mexico eyaletinde yaşayan "Arıkara"
Kızılderili Şamanı'nın ilkbaharda Türk Şamanlarının yaptığı ayinlerin
aynısını yaptığına dair kayıtlar mevcuttur. Bütün bu kalıntılar Orta Asya'dan
Amerika'ya geçen Şaman kültürünün dolayısıyla Türk kültürünün
kalıntılarıdır.
Son
|
