Sultan Mahmûd
öldüğü zaman, Hemedân'de genç yaştaki oğlu Dâvud sultan ilân edildi. Dâvud'un
hükümdarlığı Cibâl ve Azerbaycan'da tanınırken, Mes'ûd da Irak'da
sultanlığını ilân ediyordu. Bu ikisi arasındaki taht mücâdelesine Atabeg
Karaca-Sâkî'nin teşviki ile Fârs ve Huzistân melîki Selçuk-şâh da katılıyordu.
Mes'ûd, Halîfe Müsterşid'e hutbenin kendi adına okunması için mürâcaatta
bulunmuş, fakat halîfe Bağdad'da hutbenin kimin adına okunması için karar vermek
yetkisinin Sultan Sencer'e ait olduğunu bildirmişti.
Sultan Sencer'in Irak
Selçuklu Devleti'ndeki bu karışık duruma son vermek için Rey şehrine geldiğinin
Bağdad'da duyulması, Mes'ûd'un Halîfe Müsterşid, Selçuk-şâh ve Karaca Sâkî'ye
ittifâk teklif etmesine yol açmıştı. Bu anlaşmaya göre: Mes'ûd sultan,
Selçuk-şâh da veliaht olacak, halîfe de Irak'ı vekîli vasıtasıyla idâre edecekti.
Sultan Sencer ise Irak Selçuklu tahtına yeğeni Tuğrul'u çıkarmağa karar vermiş ve
Hemedân'a gelmişti. Neticede iki taraf orduları Dinever yakınlarında
karşılaştılar. Tuğrul bu savaşta Sencer'in ordusunun sağ kanadına kumanda
ediyordu. Sultan Sencer savaşı kazandı (26 Mayıs 1132). Melik Mes'ûd kaçmayı tercih
ederken, esir düşen Karaca Sâkî, Sultan Sencer tarafından öldürüldü. Sultan
Sencer, Tuğrul'u Irak Selçukluları tahtına oturttuktan sonra Karahanlıların bir
isyânı üzerine, Mâverâünnehr'e gitti.
II. Tuğrul'un
sultanlığına ilk itiraz eden yeğeni Dâvud olmuştu. Dâvud topladığı orduyla
Hemedân önüne geldi ve bu şehir civarında yapılan savaşı Tuğrul kazandı. Dâvud
ise Bağdad'a gitti. Burada Mes'ûd, Dâvud ve Halîfe Müsterşid arasında Tuğrul'a
karşı bir ittifak meydana getirildi. Halîfe Mes'ûd'u hükümdar ilân etti. Mes'ûd
idaresindeki müttefik kuvvetler Hemedân civarındaki savaşta II. Tuğrul'a karşı bir
zafer kazandı (1133) ve bu şehri ele geçirdi. Mağlûp olan sultan ise önce Rey'e
sonra da Isfahan'a gitmek zorunda kaldı, fakat Mes'ûd'un takibi neticesi Fârs eyaletine
doğru kaçtı, adamlarının karşı tarafa geçmesi üzerine, kardeşinin eline esir
düşmekten korkarak tekrar Rey'e döndü. Tuğrul, Rey şehrine girmeden önce, Mes'ûd
ile bir kere daha savaştı (Ağustos 1133). Tuğrul bu sefer Taberistân'da hüküm
süren Bâvendîler'den Alâ ed-Devle Ali b. Şehriyâr'a sığınmış ve 1133 kışını
bu şahsın yanında geçirmişti.
Daha sonra
Dâvud'un Azerbaycan'da Mes'ûd'a karşı isyan etmesi, II. Tuğrul'a ordu toplamak için
yeni bir fırsat yaratmıştı. Kazvîn civarında Tuğrul ve Mes'ûd'un orduları ile
tekrar karşılaştılar. Mes'ûd ordusundaki bazı emîrlerin Sultan II. Tuğrul'un
tarafına geçmesiyle bu savaşı kaybetti (Temmuz 1134) ve Bağdad'a kaçtı. Bu
galibiyetten sonra II. Tuğrul sağlam bir şekilde Hemedân'da Irak Selçukluları
tahtına oturdu. Ancak, kısa bir süre sonra hastalanarak öldü (24 Ekim 1134).
|
