Sultan Muhammed Irak'da Selçuklu
iktidârını yeniden canlandırmağa çalıştı. Buna mukabil halîfe ise, Irak'da
bulunan Türk unsurlarını temizliyordu.
Süleymanşah, Büyük Selçuklu
hükümdarı Sencer, Oğuzlara esir düştüğü zaman sultan ilân edilmiş, fakat Oğuzlar
karşısında bir başarı sağlayamayarak Horasan'ı terk etmişti (1154). O, bir süre
sonra yanında küçük bir kuvvet olduğu hâlde Bağdad'a geldi (1155).
Abbâsî halîfesi Muktefî
ise, kendisini Selçukluların hâkimiyetinden kurtarmak istiyordu ve bu yolda da bazı başarılar
elde etmişti. Halîfe Muktefî Süleymanşah'ı Muhammed'e karşı kullanmak için faydalı
bir silâh olarak gördü ve sultan olarak adına hutbe okuttu. Ayrıca Melikşâh'ı
veliaht yaparak kendi tarafına çekti ve bir ordu teşkil etti. Fakat Muhammed, Musul hâkimi
Mevdûd'un yardımı ile halîfenin ordusunu mağlûp ve Süleymanşah'ı esir etti.
Sultan II. Muhammed, halîfenin
rakibine yardım etmesine öfkelenmişti. Ayrıca ona karşı hareket için kendisini
yeterli derecede kuvvetli hissediyordu. Bütün kuvvetleri ile Bağdad'ı kuşattı
(1157). Kuşatma uzun sürdü, hem karada hem de Dicle nehri kenarında şiddetle savaşlar
oldu. Bu sırada halîfenin tahrîkiyle Şehzâde Melikşâh, Arslan-şâh ve Atabeg İldeniz
Cibâl bölgesinde karşı bir harekete geçerek Hemedân'ı zabtettiler (1157).
Sultan Muhammed bu haberi
duyduğu zaman derhal Bağdad kuşatmasını kaldırırak Hemedân'a yürüdü. Ancak İldeniz
Azerbaycan'a dönmüş, askerî kuvvetten mahrum kalan Melikşâh da Hemedân'ı terk etmişti.
Sultan Muhammed onların taraftarlarını Rey ve Isfahan'dan temizlediyse de 1159 yılında
Hemedân'da öldü.
Süleymanşah Sultan Muhammed öldükten sonra yerine kimin
geçeceği konusunda Selçuklu emîrleri tam bir anlaşmazlığa düşmüşlerdi. Melikşâh
tahta sahip olabilmek için harekete geçti ve Huzistân'dan Isfahan'a geldi. Ancak onun
Bağdad'a yürümesinden korkan Halîfe Muktefî'nin bir tertibi sonucu zehirletilerek öldürüldü
(1160).
Diğer taraftan Sultan
Muhammed'in ölümünden sonra Süleymanşah hapiste bulunduğu Musul şehrinde serbest bırakılmıştı.
Hemedân'a gelerek Irak Selçukluları tahtına oturdu. Fakat sadece bir kaç ay hüküm sürebildi.
Süleymanşah'ın fazla içki içmesi ve devlet işlerinde yetersiz kalması, emîrlerin
desteğini kaybetmesine sebep oldu. 1161'de öldürüldü.
|
