Atabeg Pehlivân
Muhammed Irak Selçukluları tahtına Arslan-şâh'ın oğlu Tuğrul'u çıkardı. Tuğrul'un
sultanlığına, Huzistân'da bulunan, amcası Muhammed karşı çıkarak Isfahan'a geldi
ve etrafına kuvvet topladı. Atabeg Pehlivân sür'atle Isfahan'a doğru yürüdü. Melik
Muhammed onun karşısında tutunamayarak hezimete uğradı ve Huzistan'a kaçtı. Atabeg
Pehlivân komşu küçük devletlere mektublar yazarak Sultan III. Tuğrul adına hutbe
okutmalarını istedi. Tâbî hükümdarlar bu teklifi kabul ederek yerine getirdiler.
Halîfe el-Mustezî de
Tuğrul'un sultanlığını tasdîk etmişti. Tuğrul'un saltanatının ilk yıllarında
Irak Selçuklu Devleti ile Eyyûbîler, el-Cezîre ve Doğu Anadolu'da nüfuz mücadelesine
girişmişlerdi.
Atabeg Pehlivân
1186'da öldü, ancak ölümünden sonra kendi idâresi altındaki ülkeleri dört oğlu
arasında bölmüş ve amcaları Kızıl-Arslan'a itâat etmelerini istemişti. Sultan Tuğrul,
Kızıl-Arslan ile 1191 yılına kadar mücadele etmiştir. Bir ara kendi sultanlığını
bile ilan eden Kızıl Arslan ertesi yıl esrarengiz bir şekilde öldürüldü. Kızıl
Arslan'ın öldürülmesinden sonra Tuğrul bazı emîrlerin yardımı ile Irak Selçukluları
tahtına oturdu. Fakat bu sırada İldenizlilerden daha büyük bir tehlike ortaya çıktı,
bu da Hârezmşâhlar Devleti idi.
Hârezmşâh
Tekiş, batıdaki bu olaylarda önce Selçukluların hakkını savunmaktaydı. Çok geçmeden
bu iyi niyet ikinci planda kalmış ve Tekiş Irak'ı ele geçirmeği arzulamıştı.
Sultan Tuğrul bu yeni tehlikeyi önlemek için Rey şehrine geldi. Neticede iki taraf
arasında bir barış yapıldı. Bu barışa göre, Rey şehri, Tekiş'in tasarrufunda kalıyordu.
Tekiş Rey'de bir miktar kuvvet bıraktıktan sonra ülkesine döndü. Sultan Tuğrul ise,
1193 yılındı doğuya doğru ilerleyerek Rey'i ele geçirdi ve buradaki Hârezmlilerin
bir kısmını öldürttü.
Ertesi yıl Tekiş
Rey üzerine yürüdü. Abbâsî Halîfesi de Tekiş'i savaşa teşvîk ediyordu. Sultan
Tuğrul kumandanlarının tavsiyesine rağmen, çekilmeyi reddetti. İki taraf arasındaki
barış görüşmeleri ise sonuçsuz kaldı. Sutan Tuğrul Rey şehri dışında az bir
kuvvetle Hârezmşâh Tekiş'e karşı savaştı ve savaş meydanında öldürüldü
(1194). Sultan Tuğrul öldüğü zaman 25 yaşında idi, kesik başı Tekiş tarafından
Bağdad'a gönderildi. Böylece Selçuklular Devleti bir Tuğrul ile başlayıp, bir Tuğrul
ile sona eriyordu.
|
