Arab tarih ve
coğrafya âlimi İbnü Fazlillaahi'l-Ömerî, 1332 senesine ait Anadolu'nun vaziyeti
hakkında çok kıymetli bilgiler vermektedir. Bu tarih, İlhanlılar'ın Anadolu'daki son
hâkimiyet senelerinden biridir. Arab âlimi diyor ki: "Bu Türk Uç Beyleri, yüksek
dağlar ve kalelere ve muharip unsurlara dayanırlar. Ordu ve silâhlarının çokluğu
sayesinde pek kuvvetlidirler.
Hulâgû neslinden
olan İlhanlar'ın adına hutbe okutup sikke kestirirler. İlhanlılar'ın Anadolu'daki
naiplerine hediye verirler ve onların arkasında duran İlhanlar'dan sakınırlar. Naibin
İlhan'a yazacağı nâmenin kendi lehlerine olmasına dikkat ederler".
Aynı âlim, 1332 senesinde Türkmen beylikleri'nin nüfus ve ordularına dair de pek
kıymetli malûmat vermektedir.
Bu malûmattan,
1332 senesinde Türkmen beylikleri'nin nüfusu şu şekilde tahmin ve istidlal edilebilir:
Osmanoğulları 1.030.000, Karasıoğulları 250.000 (her ikisi: 1.280.000),
Karamanoğulları 750.000, Candaroğulları 420.000, Hamîdoğulları 380.000 (İsparta
şubesi: 300.000, Antalya = Teke şubesi: 80.000), Saruhanoğulları 280.000,
Menteşeoğulları 170.000, İnançoğulları (Denizli Beyliği) 100.000, Eşrefoğulları
(Beyşehir Beyliği) 70.000, Gazi Çelebî'nin Sinop Beyliği 70.000, yekûn: 5.020.000.
| Türkmen
beylikleri dışında İlhanlılar'a, Memlûkler'e, Trabzon ve Kilikya devletlerine,
Bizans'a, Latinler'e ait Anadolu topraklarının nüfusunu da bu devirde 6-7 milyon tahmin
edebiliriz (İstanbul ve Trakya bu hesaba dahil değildir). Şu halde XIV. asrın ikinci
çeyreğinde bugünki Türkiye topraklarının nüfusunun kaba bir tahminle 13 milyon
kadar olduğu anlaşılır. Tarihî vaziyet de bunu göstermektedir. Aynı devirde İngiltere'nin nüfusu
takriben 2.5, Fransa'nınki 12,5 milyon kadardı (bugünki sınırlar). Şu halde XIV.
asırda Türkiye ile Avrupa'nın mutlak surette en kalabalık ülkesi olan Fransa'nın
nüfusu eşitti. Şunu da ilâve etmek lâzımdır ki, XIII. asrın ortalarında Türkiye
nüfusunun daha fazla, hiç olmazsa 15-16 milyon olması icap etmektedir. Moğol
idaresinde Türkiye'nin nüfusunun azaldığı muhakkaktır. Demek XIII. asırda,
Avrupa'da hiç bir devletin ve hiç bir ülkenin (meselâ bugünki sınırlarıyla Fransa
veya Almanya yahut Rusya'nın) nüfusu, Türkiye'nin nüfusuna yakın bile değildi.
Yalnız Türkiye Hakanlığı yani Anadolu Selçukluları için de aynı şey
söylenebilir. Şüphe yoktur ki XIII. asırda Türkiye'nin nüfusu, Anadolu'nun en mamur
olduğu Roma ve ilk Bizans çağının nüfusunu geçmişti. |
|
|
