Doğu Anadolu'da
kurulmuş olan Türk beyliklerinden birisi de Bitlis ve Erzen'de hüküm sürmüş olan
Dilmaçoğullarıdır. Bu beyliğin kurucusu Dilmaçoğlu Mehmed (Muhammed) Bey, Sultan
Alp Arslan devrinde Bekçioğlu Afşın, Ahmed-şâh gibi Türkmen emîrleri ile Bizans
idaresindeki Anadolu'ya akınlarda bulunuyordu.
Dilmaçoğlu Mehmed
Bey Malazgirt savaşına da iştirak etmişti (1071). Daha sonra onu Haleb çevresindeki
fetihlere katıldığını görüyoruz. 1085 yılında Diyarbekir alındıktan sonra
Bitlis ve Ahlat da Selçuklu kuvvetleri tarafından zabtedilmişti. Bitlis ve havalisi
Mehmed Bey'in idaresine bırakılarak ona iktâ (kullanımı verildi) edildi. Bu suretle
Dilmaçoğulları Beyliği kurulmuş oldu. Önce Kılıç Arslan'a, onun ölümünden
sonra da Ermenşahlar'a bağlandı. Togan Arslan daha sonra Artuklulardan İlgazî'ye
tâbi olmuş ve bu hükümdarla beraber Haçlılara ve Gürcülere karşı savaşmıştı.
Hüsâmeddîn Kurt
zamanında (1137-1143), Irak Selçuklu sultanı Mes'ûd, kardeşi Selçuk-şâh'a Ahlat,
Malazgird ve Erzen bölgesini iktâ etmişti 1138 Selçuk-şâh bu bölgeyi tahrip ettiği
gibi, halkına da kötü davranmıştı.
1192 yılında Ermenşâhlardan Begtimur Bitlis'i zabtetti. Bundan sonra Dilmaçoğulları
Beyliği Erzen ve havalisinde XIV. yüzyılına sonların kadar hüküm sürmüş,
muhtemelen Akkoyunlular devrinde tarihe karışmıştır.
|
