Bu beyliğin kurucusu
Ebû Bekir oğlu Hüseyin oğlu Sâhib Ata Fahreddin Ali de, 1266'dan 1285'e kadar 19 yıl
Türkiye vezîri idi. Büyük bir devlet adamı olarak tanınmış, pek çok da hayır
eseri bırakmış, ilmi ve güzel san'atları himaye eylemiştir. Sâhib Ata, hayatında
Afyon'u malikâne olarak aldı. O zamana kadar "Kara Hisar" denen şehre onun
adına izafeten "Karahisâr-ı Sâhib dendi. Sonra "Afyonkarahisar"
olmuştur. Çünkü Anadolu'da başka "Kara Hisar"lar da vardı ki, en
tanınmışı, Şebinkarahisâr'dır ve eski adı Şarkî Kara Hisar'dır.
Sâhib Ata,
oğullarının niyabeti ile Afyon başkent olmak üzere çevrenin beyliğini idare etti.
1285 Kasımında Aksaray'da öldü. Oğulları Tâceddin Hüseyin ile Nusreteddin Hasan,
1276 Mayıs'ında yani babalarından önce öldürülmüşlerdi. Kızı Melike Hatun'un da
adını biliyoruz. Yerine geçen torunu Şemseddin Ahmed Bey, Hasan Bey'in oğludur. Ahmed
Bey, Germiyanoğlu'nun damadı idi. O da öldürülünce yerine oğulları Nusreteddin
Ahmed ve Muzaffereddin Devlet beyler geçtiler. Ahmed Bey, tahttan feragat edip
Kütahya'ya ana tarafından bağlı bulunduğu Germiyan Sarayı'na gitti. 1308'e kadar
Türkiye Hakanlığı'nın bir parçasını teşkil eden beylik, sonuna kadar
İlhanlılar'ı metbû tanımıştır. Önce bütün Afyon çevresine hâkimken, gittikçe
küçülmüş, şehirle civarından ibaret kalmış, daha fazla Germiyan tesirine
düşmüş, nihayet Germiyan beyliğine katılmıştır. Devlet Bey'in oğulları,
Germiyanoğulları zamanında da şehirde nafiz olmuşlardır. Bazı kitaplarda Afyon'a,
bu Devlet Bey'e izafeten "Kara-Hisâr-ı Devle" de denilmektedir.
Karamanoğlu Mehmed Bey ve
düzmece Selçuklu şehzâdesi Siyavuş'un Konya'ya hâkim olmaları üzerine Sâhib
Atâoğulları Karahisar'da asker toplayarak onlara karşı harekete geçtiler.Siyavuş ve
Mehmed Bey de Akşehir istikametinde yürüdüler. Tâcddîn Hüseyin ve Nusreddîn Hasan
bu mücadelede öldürüldüler (1277). Bundan sonra beyliğin başına Hasan'ın oğlu
Şemsedîn Mehmed geçti. Onun devrinden itibaren takriben yirmi yıl süreyle Denizli
bölgesi Sâhib Atâoğulları ve Germiyanoğulları arasında bir çekişme sahası
olmuştu.
İlhanlı Beylerbeyi Emîr Çoban Anadolu'ya geldiği zaman itaatlerini bildiren Anadolu
beylikleri arasında Sâhib Atâoğulları da bulunuyordu (1314). Bu beyliğin başında
daha sonra Şemseddîn Mehmed'in oğlu Nusreteddîn Ahmed'i görüyoruz.
İlhanlıların Anadolu
valisi Timurtaş batı uçlarında gaza yapan Türkmenleri itaat altına almak için
ilerlediği sırada Nusreteddîn Ahmed Germiyanoğullarının yanına kaçtı. Daha sonra
Timurtaş'ın Mısır'a kaçmak zorunda kalması üzerine (1327) Nusreteddîn Ahmed
ülkesine döndü ve Germiyanoğullarının hâkimiyetini tanıdı. Onun 1342'den sonra
öldüğü tahmin ediliyor. Bu tarihten sonra Sâhib Atâoğullarının toprakları
Germiyanoğulları tarafından ilhak edilmiştir.
Sâhib-Ataoğulları (1265-1333)
1. Sâhib-Ata Fahreddin Ali (1265-XI.1285=20)
2. Şemseddin Ahmed Bey (XI.1285-1287=2)
3. Nusreteddin Ahmed Bey (1287-1327=30)
4. Muzaffereddin Devlet Bey (1327-1333=6)
|
