Kanûnî Sultan Süleyman'ın Cezayir
Beylerbeyisi Barbaros Hayrettin Paşa'şı İstanbul'a çağırması ile Akdeniz
politikasında yeni bir safha başlar. 18 amirali ve kudretli donanması ile Cezayir'den
İstanbul'a gelen (27 Aralık 1533) Barbaros, kaptan-ı derya tayin edildi (16 Nisan
1534).Barbaros Tunus'u fethetti (22 Ağustos 1534) ise de İmparator-Kral Charles-Quint
bizzat gelerek Tunus'u Türklerden aldı (21 Temmuz 1535). Ülkenin kuzey kesimi,
İspanyol nüfuzunda Araplar'da, orta ve güney kesimi ise Osmanlı'da kaldı. Ancak
Barbaros ve amiralleri, İspanya ve bu devlete ait Güney İtalya topraklarını devamlı
şekilde vurmaya ara vermediler. Bu arada Barbaros'un Balear Adaları seferi (Ağustos
1535), İtalya seferi (1537), büyük akisler yaptı. Venedik'ten Kiklad Adaları'nı aldı.
Akdeniz'de Türk gücünü kıramadığı için hiç olmazsa makul çizgiye itemediği
takdirde partiyi kaybedeceğini anlayan Charles-Quint, o zamana kadar cihan tarihinde
görülmemiş büyüklükte bir armada hazırlayarak Andrea Doria idaresinde Donanma-yı
Hümayun üzerine gönderdi.İki donanma en azından Akdeniz hakimiyetini kazanmak için
Preveze açıklarında karşılaştı (28 Eylül 1538). En azından 120.000 insanın deniz
üzerinde karşı karşıya geldiği bu çok büyük açık deniz vuruşmasında Barbaros
taktik manevralarla birleşik Avrupa donanmasını perişan etti.
Charles-Quint,
intikam almak üzere Andrea Doria idaresindeki armadası ile Cezayir şehrine çıkarma
yaptı. Barbaroszade Hasan Bey, İmparatorun ordusunu mahvetti ve Andrea Doria'nın
armadası, Preveze'deki kadar ağır bir zayiat verdi. Charles-Quint'in hayatı en büyük
fedâkârlıkla kurtarıldı (24 Ekim 1541).Barbaros, 1543 yazında İmparatorun elindeki
Nice kalesini fethetti ve 1543-1544 kışını Toulon'da geçirdi. Charles-Quint,
Avrupa'da başlıca rakibiydi, Fransa'yı ezmekten ümidini kesti. Barbaros şan ve şeref
içinde İstanbul'da öldü (4 Temmuz 1546). Fakat pek kabiliyetli öğrenciler
yetiştirmişti.
Barbaros'un oğlu
Hasan Paşa ve evlatlığı diğer Hasan Paşa ile arkadaşı Salih Paşa, Cezayir
Beylerbeyisi olarak Kuzey Afrika'da mühim faaliyetlerde bulundular. Bu amiraller
kendileri bağlı çok kudretli Cezayir Beylerbeğiliği donanması ile Batı Akdeniz'e
hâkim oldular ve çok defa Atlantik'e çıktılar. Bu arada Çanakkaleli Salih Paşa, Fas
Arap imparatorluğunu geçici olarak Türkiye'ye bağladı (22 Eylül 1551-Haziran 1556).
Böylece Osmanlı hakimiyeti Atlantik'e ulaştı ve Cebelitarık Boğazı'nın güneyine
yerleşti. İspanya'nın Kuzey Afrika'da bir iki üssü kalmıştı. Bunları, çok
büyük fedâkârlıklarla elinde tutuyordu. Bu arada Barbaroszade Hasan Paşa,
Cezayir'deki ikinci beylerbeyiliği sırasında Mostaganem'de İspanyolları çok ağır
bir hezimete uğrattı (5 Eylül 1558).
Barbaros'un en
kabiliyetli ve deha sahibi talebesi Turgut Reis ise, Güney ve Orta Tunus'u fethettikten
ve Andrea Doria'ya Cerbe'de kötü bir oyun oynadıktan sonra Malta'ya çıkartma yaptı
(Temmuz 1551). Sonra Saint-Jean Şövalyelerinin elindeki Trablusgarb'ı fethetti (15
Ağustos 1551). Ponza'da da düşman donanmasını vurduktan sonra (5 Ağustos 1552),
Korsika adasını baştan başa fethetti (17 ağustos 1153).
Devamı Var
|
