1683-1699 büyük savaşına Felaket Seneleri denir.
Bu yıllarda Türkiye, tek başına kudretli bir koalisyonla savaşmıştır. Almanya
İmparatorluğu, Rusya imparatorluğu, Polonya krallığı ve Venedik Cumhuriyeti, bu
koalisyonun büyük devletleridir. Bunlara, Türkiye'nin hemen daimî denecek şekilde
harp halinde bulunduğu İspanya krallığı ile bir sürü orta ve küçük boyda devlet
de eklenebilir.
En büyük cephe Alman-Türk harbinini cereyan ettiği Macaristan idi. 1684 kuşatmasını
savuşturan Budin, 18 Haziran 1686'da Müttefiklerce yeniden kuşatıldı ve çok
şiddetli bir savunmadan sonra 2 Eylülde düştü. Şehirdeki (Budapeşte) bütün
Türkler kılıçtan geçirildi. Bir kısmı Tuna yoluyla kaçabildi. Budin Beylerbeyisi
Vezir Abdurrahman Abdi Paşa, şehitler arasında idi. Şehirdeki 81 cami ve bu adede
uygun binlerce Türk bayındırlık eseri temellerine kadar tahrip edildi.
161 yıl önce
Kanûnî'nin Macaristan'ı kazandığı Mohaç sahrasında geçen meydan muharebesinde (12
Ağustos 1687) Türk ordusu bozuldu. Macaristan'ın büyük kısmı Almanlarca işgal
edildi. Diğer cephelerde de durum iyi değildi. Venedikliler, Atina'yı (25 Eylül 1687)
ve Mora'yı aldılar. Yalnız Polonya ordusu Kamaniçe'de bozuldu (3 Eylül 1687). IV.
Mehmed tahttan indirildi. 46 yaşında idi ve 39 yıldan fazla bir zamandan beri tahtta
bulunuyordu. Yerine sırasıyla kardeşleri III. Süleyman (1687-1691) ve II. Ahmed
(1691-1696) geçti.
Almanya cephesinden kötü
haberler gelmekte ve İstanbul'u alt üst etmekte devam etti. Eğri (14 Aralık 1687),
İstolni-Belgrad (6 Eylül 1688) düştü. 1688'de bugünkü Macaristan'ın hemen hemen
tamamı kaybedilmiş bulunuyordu. Bozgun devam etti. Belgrad (8 Eylül 1688), Banyaluka (4
Eylül), Zvornik (4 Ekim) birbiri ardı sıra Almanların eline geçti. III. Süleyman
sefer-i hümayuna çıkmaya karar verdi. Edirne'den Sofya'ya geldi (6 Haziran-25 Haziran
1689). Fakat ileri gitmedi. Batucina ve Niş'te Türk orduları Almanlarca bozuldu (30
Ağustos ve 24 Eylül 1689). Çare olarak Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa, sadarete
getirildi (25 Ekim 1689). Köprülü Mehmed Paşa'nın ortanca oğlu ve Köprülüzade
Fazıl Ahmed Paşa'nın kardeşi idi. Sert tedbirler aldı, sefere çıktı (13 Temmuz
1690) ve Belgrad'ı geri aldı. Bu sırada Almanlar Erdel'i de işgal ettiler (4 Aralık
1691). Köprülüzade Almanlar üzerine ikinci seferine hareket etti (14 Haziran 1691).
Fakat Salankamen'de şehit olması üzerine Ordu-yı Hümayun bozuldu (19 Ağustos).
Venedikliler Girit'e asker
çıkarmak istediler. Fakat defedildiler (28 Ağustos 1692). Ama Sakız adasını işgal
edebildiler (21 Eylül 1694). Bu günlerde IV. Mehmed'in büyük oğlu II. Mustafa
amcasının ölümü üzerine tahta çıktı (6 Şubat 1695). Vesir Mezomorta Hüseyin
Paşa Venedik donanmasını Sakız Boğazı ve Koyun Adaları açık deniz muharebelerinde
ard arda iki defa bozdu (9 ve 18 Şubat 1695) ve Sakız'ı geri aldı (22 Şubat). Yera'da
Venedik donanmasını bir defa daha bozdu (19 Eylül).
Devamı Var
|
