Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yaklaşık 75.000
km2lik yüzölçümüyle Türkiye'nin toplam %9.7'sini kaplar. Doğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerine
komşudur. Ayrıca Suriye ve Irak ile sınırı vardır. Diğer coğrafi bölgelerde olduğu
gibi, bölge sınırları il sınırlarıyla üstüste gelmez. Çok küçük bazı
kesimleri dışında Şanlıurfa ve Mardin illeri tümüyle bölge içinde kalır. Diğer
illerin bazı bölümleri ise Doğu Anadolu ve Akdeniz bölgelerinde yer almaktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, kara
iklimi koşullarıyla Akdeniz iklim koşullarının etkisi altındadır. Uzun süren
yazlar çok sıcak ve oldukça kurak geçer. Kışlar soğuk ve yağışlıdır. Son yıllarda
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında bölgeye yapılan baraj gölleri sayesinde yöre
ikliminde bazı değişiklikler yaşanmaktadır. Yaz aylarında hava kuraklığı oranında
azalmalar olmuş ve yağışlar artmıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi,
tarım ekonomisi bakımından daha çok İç Anadolu Bölgesi'ne benzer. Akdeniz iklimine
benzerliği nedeniyle bitkisel ürünlerde çeşitlenmenin görüldüğü Gaziantep yöresi
dışında, tarım alanlarının büyük bölümü tahıl ekimine ayrılmıştır. Tahıl
çeşitleri arasında buğday birinci sırayı alır ve payı Türkiye üretiminin onda
birini geçer. Tahıllar arasında arpa ikinci, mercimek üçüncü sıradadır. Türkiye
mercimek üretiminin %50'den fazlası Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne aittir. Pirinç
ekimi, başta Diyarbakır ili olmak üzere sulama olanağı bulunan kesimlerde dağınık
olarak sürdürülmektedir. Bölgenin kaderini değiştiren GAP kapsamında bazı ovalarda
sulu tarıma geçilmiş ve sanayi bitkileri ekimine hız verilmiştir. Nitekim pamuk üretiminde
bölge ovalarında, özellikle Şanlıurfa'nın güneyinden Suriye sınırına doğru genişleyen
Harran Ovası'nda büyük bir patlama yaşanmaktadır.
Yörenin en kaliteli
pamuğu burada yetişmektedir. Sanayi bitkileri arasında önemli bir yeri olan tütün
ise Adıyaman, Siirt ve Diyarbakır yöresinde ekilmekte ve bu illerde "Şark
Tipi" denilen değerli bir tütün türü yetiştirilmektedir. Gaziantep yöresinde
üzümün yanısıra zeytin ve antepfıstığı da önemli ürünlerdendir. Adıyaman ve
Siirt yörelerinde de antepfıstığı yetiştirilir. Özellikle Siirt'in iri taneli
antepfıstığı çok lezzetlidir.
Bölgenin en önemli
yeraltı zenginliği petroldür. Raman, Garzan ve Kahta çevresinde üretilen ham petrolün
bir bölümü, bölgenin en önemli sanayi kuruluşlarından olan Batman Rafinerisi'nde arıtılır.
Bir bölümü de boru hatlarıyla Akdeniz bölgesindeki dolum tesislerine taşınarak
tankerlerle diğer bölgelere nakledilir.Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin sanayi yönünden
en önemli ili Gaziantep'tir. Tekstil, makina ve gıda sanayii oldukça gelişmiştir.
Sanayisi gelişmekte olan Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa'da ise çimento, gıda,
madeni eşya ve tarım aletleri gibi sanayi kolları ağırlıktadır.
|
