M.Ö. 6'ıncı asırdan itibaren 'ülke' olarak
jeopolitik konumu itibarıyla çeşitli devletlerin hakimiyetinde kalmış olan
Azerbaycan, bu ismi de Türklerin bölgeye gelip yerleşmesiyle almıştır.Türkler,
Azerbaycan'a M.S. 4 ve 5'inci yüzyıllarda yerleştiler. 643'te Müslüman Arapların
hakimiyetine geçen Azerbaycan, Abbasiler döneminde Türk emirler vasıtasıyla idare
edildi. Selçuklu akıcılar'ı 7'nci asırdan itibaren Azerbaycan'a girdi. Fakat Oğuz boyları 1015-1016'dan
sonra Azerbaycan'a yerleşmeye başladı. Bölge, Sultan Alparslan döneminde selçuklu
hakimiyetine girerken, 12 ve 13'üncü yüzyıllarda Atabegler ve Harezmşahların eline
geçti. Azarbaycan 1320'de başlayan ve kısa süren Moğol hakimiyetinden sonra
Cuciler'in istilasına uğradı. İran ve Altınordu Devleti'nin hüküm sürdüğü
Azerbaycan, 1534'te Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı topraklarına katıldı.
Ancak bölgede 19'uncu yüzyıla kadar çeşitli hanlıklar kuruldu ve istikrar
sağlanamadı.
Çarlık Rusyası'nın
yıkılmasıyla Azerbaycan Türkleri, Mehmet Emin Resulzade önderliğinde, 28 Mayıs
1918'de Milli Azerbaycan Cumhuriyeti'ni kurdular. Fakat bu Cumuriyet, Kızılordunun 27
Nisan 1920'de Azerbaycan'ı işgaliyle ortadan kalktı. Sovyetler Birliği, 1936'da
Azerbaycan topraklarının bir bölümünü Gürcistan ve Ermenistan'a vererek, bölgede
kendisine bağlı 3 cumhuriyet kurdurdu. Azerbaycan'ın istiklali için, Sovyetler
Birliği döneminde başlatılan 56 isyan, çok kanlı şekilde bastırıldı.
Sovyetlerin dağılma
sürecine girmesiyle 1990'da bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan, tekrar
Kızılordu'nun istilasına uğradı. Ancak Azerbaycan, Ağustos 1991'de Letonya, Estonya
ve Litvanya ile bağımsızlığını ilan etmeyi başardı.
|
