Bundan sonraki Kazak tarihine "ayaklanmalar
tarihi" demek daha doğru olur. Bu ayaklanmalar hürriyet, bağımsızlık, egemenlik
için olmuşlar ve üç asır boyu devam etmiştir.
18. asrın sonunda Küçük Yüz Kazak'larının silahlı ayaklanmaları geniş alana yayıldı.
Bu ayaklanmaların önemlileri Sırım Batır (1783-1797), Karatay Sultan (1797-1814), Arınğazı
Sultan (1816-1821), İsatay Mahambet (1836-1837), Eset Batır (1853-1858), Cankoca Batır
(1856-1857), Kenesarı Navruzbay (1841-1847) önderlikleriyle olmuştur. Güney
Kazakistan'da asrın sonunda Küçük Yüz Kazaklarının 1858'de Kokan Beylerinin baskısına
karşı ayaklanmalar olmuştur. Kazakların büyük isyanı 25 Haziran 1916'da çıkarılan
"Yabancıları Harekete Geçirme" kararnamelerinin yayınlamasıyla başladı.
Bunlar Çarlık Rusya devrindeki ayaklanmalardır. Bu ayaklanmaların sebepleri Rus'ların, işgal
ettikleri Kazak'ların ülkesinde sömürgeleştirme siyaseti uygulaması, bu toprakların
bütün imkanlarını elde ettikleri gibi, bu bölgelere getirdikleri göçmenlerle yerleşik
bir koloni dönemi meydana getirmesi, Rus kalelerinin yükselmesi, yerli Kazakları göçe
zorlaması, Kazakların diline, dinine ve yaşayışına Rus'ların hücum etmesi gibi Rus
siyaseti olmuştur.
Sovyet idaresi altındaki
Kazak'ların tarihi içinde 1930-1986 yılları arasında Rus'lara ve rejime muhalif çeşitli
olaylar olarak 1933'te yapılan suni açlık, 1937-1938 yıllarında soykırım (jenosit),
1954'te 6 milyon 300 bin hektar yerin zor kullanılarak Rus muhacirlerine dağıtılması,
1960'lı yıllara kadar Rus göçmenlerini yerleştirme planlarının uygulanması, 17-18
Aralık 1986 yılında meydana gelen meşhur "CELTOKSAN" hadisesini söylemek mümkündür.
Nihayet Kazakistan Sovyetler
Birliğinin dağılmasıyla, 25 Ekim 1990 tarihinde egemenliğini 16 Kasım 1991 tarihinde
de bağımsızlığını ilan etmiştir.
|
