Özbek kavminin adı hakkında çeşitli görüşler
ileri sürülmüştür. Örneğin Ebugazi Bahadır Han (1603-1669)'ın belirttiğine göre
Özbek adı, 1313-1340 yılları arasında hüküm süren Altınordu Hanı Özbek'in kendi
halkına verdiği bir addır. Önceleri Çağatay ulusundan ayırmak için Cuci ulusunun
doğu koluna verilen Özbek adı, bölge Türklerine İslamlığı benimseten Özbek
HAn'dan sonra, özellikle Ebul Hayr'a bağlı kurulan boyların adı oldu. Böylece Özbek
Han'ın ada, oymağı niteleyen bir süreklilik kazandı. Yakubovsky'nin belittiğine
göre Özbek Han 1335'te Azerbaycan seferine çıktığında askerlerine
"Özbekler" deniliyordu. Ebul-Hayr'ın kendi devletini kurmasıyla da
"Özbek" devletin adı oldu.
Bugün Özbekistan
Cumhuriyeti'nin 969'unu oluşturan ve geçmişte ÖSSC'ninda yaşayan ve nüfusun
çoğunluğunu oluşturan Özbekler çeşitli Türk boylarından oluşmaktadır. Ruslar
zamanında Özbeklere Sart, Kurama, Tacik, Çağatay, Türk, Mülmlan gibi adlar da
vermişlerdir.
Bilindiği gibi,
Altınordu Hanı Özbekin soyundan gelen yöneticiler, Fergane Vadisi'nde Türkleri bir
araya toplayarak, yeni bir devlet kurmuş ve bu devlete de "Özbek Devleti"
adını vermişlerdir.
|
