Kuzey ve kuzeybatıda Kazakistan, güneybatıda
Özbekistan, güneyde Tacikistan, doğu ve güneydoğuda Doğu Türkistan (ÇHC) ile
çevrelenmiş bulunan Kırgızistan Cumhuriyetinin yüzölçümü 198.500 km2dir. 15
Aralık 1990'da egemenliğini, 31 Ağustos 1991 yılında da bağımsızlığını ilan
eden Kırgızistan bir Cumhuriyettir.
Tanrı dağları ve Pamir dağlarının eteklerinde bulunan Kırgızistan genellikle
dağlık bir arazi yapısına sahip olup, ortalama yüksekliği 1500 metrenin
üzerindedir. Tanrı ve Pamir sıradağları silsilesi Kırgızistan'ın coğrafi durumunu
belirlemektedir. Tanrı dağlarının kuzeybatıya uzayan kolları olan Kırgızistan
dağları ve Çatkalı dağı, güneybatıya uzanan Atbaşı ve Fergana dağları
bulunmaktadır. Bu dağlar arasında dünyanın en güzel manzaralı göllerinden bir olan
Issık Göl ile ülkenin en bereketli topraklarının bulunduğu Fergana vadisi
bulunmaktadır.
Kırgızistan karasal bir
iklime sahip olup, yıl boyunca çok az yağmur yağar. Deniz seviyesinden 2000 m. yüksek
olan yerlerde kışlar, sıcak ve kurudur. Kış mevsimindeki hava sıcaklıkları
özellikle dağlar ve dağ vadilerinde oldukça düşüktür.Narin, Tar, Kurşab, Talas,
alay, Çu ve Kızılsu Kırgızistan'ın en önemli nehirleridir. Ülkede 3.000'den fazla
göl bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi dünyanın en büyük ikinci krater gölü
Issık gölüdür.

Başkenti Bişkek olan
Kırgızistan'ın nüfusu 4.472.000'dir. bu nüfusun %39'u kentlerde, %61 ise kırsal
alanlarda yaşamaktadır. Nüfus yoğunluğu km2'de 20 kişidir. Nüfus kompozisyonunu
%52.4 Kırgız, %20.9 Rus, %12.7 Özbek, %2.4 Ukraynalı, %11.6 diğerleri
oluşturmaktadır.
Altı idarî bölgeye
ayrılan Kırgızistan'ın (Çuy, Issık-kul, Oş, Talas, Calalabad, Nevin) önemli
şehirleri Bişkek, Oş, Calalabad, Tokmak ve Karabalta'dır.SSCB döneminde eğitim ve
ilim alanında bilinçli olarak geri bırakılan Kırgızistan, bağımsızlıktan sonra
eğitim alanına süratle el atmıştır. 1990/91 verilerine göre orta dereceli okul
sayısı 1806, yüksek öğretim kurum sayısı ise 9'dur. 16 adet üniversite ve
enstitü, 48 adet teknik ve sanat okulu bulunmaktadır.
Kırgızistan arazisinin
%7'si tarıma elverişli arazidir. Temel tarım ürünleri hububat, pamuk, şeker
pancarı, tütün, patates, kenevir, sebze ve meyveler teşkil etmektedir. Hayvancılık
gelişmiş olup, koyun, keçi, büyük baş hayvan, arıcılık ve domuz üretme son
yıllarda yer almaktadır. Yün ve deri en önemli gelir kaynağıdır. Önemli doğal
kaynakları kömür altın, cıva ve uranyumdur. Kırgızistan Orta Asya'daki kömür
rezervinin yaklaşık yarısını elinde bulundurmaktadır. Petrol ve doğalgaz yatakları
genellikle Fergana vadisi kuzey doğu kesiminde yer almaktadır.
Kırgızistan Cumhuriyeti'nin
temel sanayi dalların tekstil, gıda, maden ve metalurji endüstrisi, elektronik, demir
dışı metaller, şeker, ipek ve koza işleme, deri işleme, tarım ve iş makineleri ile
konservecilik teşkil etmektedir. Kırgızistan'da çalışabilir nüfus 1.835.900'dür.
bu sayının %25.2'si sanayi, %38.2'si tarım, %19'u eğitim, sağlık, %6'sı hizmet,
%11.3'ü ise ulaşım, haberleşme ve diğer sektörlerde çalışmaktadır. 1994 yılı
itibariyle toplam ihracat 340 milyon dolar, ithalat ise 459 milyon dolar olarak
gerçekleşmiştir. Dış ticaret yaptığı ülkeler arasında BDT ülkeleri, Çin, ABD,
İngiltere, Almanya, Türkiye, Fransa, Hollanda ve Japonya başta gelmektedir.
Kırgızistan Cumhuriyeti 5 Mayıs
1993 yılında parlamentoda oy birliği ile anayasasını kabul etmiştir. Cumhurbaşkanı
yürütmenin başı konumundan çıkarılarak, devlet organının koordinatörü durumuna
getirilmiştir. Yeni Anayasa 105 üyeli ve Batı ülkelerine benzer bir parlamento sistemi
öngörmekte ve 35 kişilik yasama meclisi, 70 kişilik Temsilciler meclisinden
oluşmaktadır.
|