Merkezi Asya'daki Türk Hanlıklarının birbirine düştüğü
böyle bir dönemde önce 1846 yılında Kazalinsk Kalesini ele geçiren Rusların Türkistan
illerini istilâsı bundan sonra da devam etti. Bu dönemde sadece 1864 yılında Çimkent
üzerine yürüyen Rus orduları, Alim Kul kumandasındaki Hokand ordusu tarafından ağır
bir yenilgiye uğratılmış, fakat bu arada Buhara Emirinin Hokand üzerine yüdüğü
haberini alan Alim Kul başkenti savunmak için dönünce, bu fırsatı değerlendiren mağlup
Rus ordusu 22 Eylül 1864'de Çimkent'i işgâl etmiştir. Böylece iki Türk Hakanı arasındaki
anlaşmazlık, Rus ordusuna Türkler tarafından yaşatılan bir hezimetin, büyük bir
Rus zaferi olarak tarihe geçmesine vesile olmuştur. Çimkent'in işgâlinden sonra Alim Kul yönetimindeki
Hokand orduları Rus işgaline karşı amansız bir direniş göstermeye devam ettiler. Bu
mücadele döneminde Alim Kul ve ordusu, Buhara Ordularının işgal ettiği topraklar ile
Rus ordularının işgâl ettiği topraklar arasında adeta mekik dokuyor ve sürekli
olarak bir cepheden diğerine koşuyordu. Nihayet 23 Mayıs 1865'de Alim Kul, Rus ordularına
karşı Niyaz Bey Kalesini savunurken şehit düştü.
Alim Kul'un ölümünü mütekakip
Rus ordularının Taşkent'i kuşattığı ve Taşkentlilerin tam otuz iki gün şehirlerini
Ruslara karşı kahramanca müdafaa ettiği bir dönemde bile, Buhara Emiri Muzaffereddin,
Hokand devletinin başkentini işgal etmekten geri durmadı. Fakat Orta Asya'nın işgâlinde
Hokand veya Buhara ayırımı gözetmeden Rus orduları Hokand ülkesinin işgalinden
hemen sonra 1867-1868'de Buhara Emirliğinin hâkimiyet sahalarını da işgal etti. Bunu
müteakip 1873'de Hive emirliği ve 1874-1875'de Türkmenistan'ın işgali ile Orta
Asya'daki Türk yurtlarının tamamı Rusların kontrolüne girmiş oldu.
|
