Nahçıvan bugün Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı
bir Özerk Cumhuriyet statüsündedir. Moskova ve Kars Andlaşmaları ile özerkliği
kabul edilen Nahçıvan'ın "Özerk Cumhuriyet" olarak teşkili ise 1924
yılında gerçekleştirildi. Yani, sözkonusu tarihte Anayasa'sı hazırlanarak Özerklik
Statüsü'nün yapısı ve işleyişi belirlendi.Nahçıvan 1991 yılına kadar Azerbaycan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı olarak Sovyetler Birliği'nin bünyesinde kaldı.
Azerbaycan'ın 1991 yılında bağımsızlığını ilan etmesi ile Nahçıvan da
bağımsızlığına kavuştu.
Şu anda Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ni yöneten en yüksek yasal organ "Nahçıvan
Alî Meclisi"dir. Alî Meclis, halk tarafından seçilen 70 milletvekilinden
oluşmaktadır. Alî Meclis Sadrı (Başkanı)'nı da milletvekilleri seçmektedir. Yine
bu Alî Meclis, Nahçıvan Hükümeti'ni yani "Nazır'lar Kabineti"ni (Bakanlar
Kurulu'nu) de seçimle teşkil etmektedir. Hükümet şu bakanlıklardan oluşmaktadır:
Tehsil Nazırlığı (Eğitim Bakanlığı), Kend Teserrufatı Nazırlığı (Tarım ve
Köyişleri Bakanlığı), Gençler ve İdman Nazırlığı (Gençlik ve Spor
Bakanlığı), Medeniyet Nazırlığı (Kültür Bakanlığı), Su Teserrüfatı
Nazırlığı (Su İşleri Bakanlığı), Maliye Nazırlığı, Dahilî İşler
Nazırlığı, Milli Tehlikesizlik Nazırlığı (Milli Güvenlik Bakanlığı), Özerk
Cumhuriyet'te bazı nazırlıklar yerine komiteler vardır. Mesela: Statistik Komitesi,
Emlak Komitesi, Toprak Komitesi gibi.
Özerk Cumhuriyet'in mülkî idare
yapısı ilçeler (rayonlar) esasına göre düzenlenmiştir. Başlıca ilçeleri
şunlardır: Nahçıvan Merkez rayonu, Ordubad rayonu, Çulfa rayonu, Şahbuz rayonu,
Bebek rayonu, Sederek rayonu.Özerk Cumhuriyet'in nüfusu, yukarıda ifade edildiği
üzere 400.000 civarında olup, başşehrin nüfusu da 70.000 kadardır. Nahçıvan Özerk
Cumhuriyeti topraklarının önemli bir kısma Iğdır Ovası'nın uzantısı
mahiyetindedir. Ülke toprakları her taraftan dağlarla çevrilmiş durumdadır.
Nahçıvan ile Ermenistan arasında Küçük Kafkasya dağ silsilesi yer almaktadır.
Bölgedeki tipik kara iklimi Nahçıvan'da da hüküm sürmektedir. Yazlar sıcak
(35°-45°) ve kurak, kışlar ise soğuk (-30°/-35°) geçmektedir. Nahçıvan'ın en
önemli akarsuları ise Aras Nehri, Arpaçay, Elince Çayı ve Gilân Çayı'dır.
Sanayi pek gelişmemiştir.
Elektroteknik, şişe-cam, aliminyum mutfak eşyası yapımı, şarap fabrikaları ve
benzeri bazı küçük sanayi kuruluşları vardır.Nahçıvan'ın toprakları şifalı
sular ve özellikle maden suları bakımından çok zengin olup, bunlar belli ölçüde
değerlendirilmektedir. Babek rayonunda tuz yatakları, Ordubad rayonunda da bir miktar
demir cevheri bulunmaktadır.
Nahçıvan, ekonomik bakımdan
çok geri kalmış bulunmaktadır. Bağlı bulunduğu Azerbaycan ile sınırının
bulunmayışı ve özellikle Ermenistan ile çok uzun ve kapalı sınırlara sahip
bulunuşu İran ile ekonomik ve ticari münasebetlerinin azlığı, ülkeyi kapalı
ekonomik şartların hüküm sürdüğü bir konumda bırakmıştır. Ekonomik ve ticari
ilişkilerinin en iyi olduğu ülke Türkiye'dir. Günlük ticari ilişkiler genellikle
Iğdır ilimizle gerçekleştirilmektedir.
Nahçıvan Özerk cumhuriyetinde eğitim hizmetleri oldukça gelişmiştir. Yeterli
miktarda ilk ve orta dereceli okuldan başka, çeşitli meslek elemanları yetiştiren bir
adet orta dereceli okul ile bir "Devlet Üniversitesi" ve üç de özel
üniversite bulunmaktadır. Ayrıca ilim merkezi (Bilim Kurumu) olarak adlandırılan bir
tür ilimler akademisi de mevcut olup, burada bilim adamları, kendi alanları ile ilgili
bilimsel çalışmalar yapmaktadırlar.
|
