| Kuzey Kafkasya'da , Büyük Kafkas sıradağlarının
kuzey eteklerinde Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir cumhuriyettir. Kuzeyinde Rusya
federasyonu, doğusunda Kuzey Osetya, güneyinde Gürcistan, batısında Karaçay-Çerkes
Cumhuriyetleri yer almaktadır.
Kuzey Kafkasya'da yaşayan Türk
unsurunun en önemli bölümü olan Karaçay ve Malkarlılar'ı birbirinden ayırmak mümkün
değildir. Karaçay ve Malkarlılar'ın esas unsurunu, Bulgar Türkleri, Hazarlar ve Kıpçak
Türkleri meydana getirmiştir.Türkler'in Orta Asya'dan başlayan Büyük Göçleri sırasında
İdil boylarına oradan Kuzey Kafkasya'ya gelen bu Türkler yüzyıllar boyu bölgede büyük
imparatorluklar kurmuş, bir kısmı bölgeye yerleşirken diğer bir kısmı ise
Balkanlar ve Avrupa içlerine doğru gitmişlerdir. Bölgede kalan Hun, Bulgar, Hazar, Kıpçak,
Avar ve Peçenek Türkleri'nin bugünkü Kafkas Türkleri'nin ataları olduğu yapılan
tarihî, antropolojik, arkeolojik ve sosyo-linguistik araştırmalarda ortaya çıkmıştır.
Kuzey Kafkasya'da Kuban Nehri
Boylarına yerleşen bu Türkler, 1223 yılında Cengiz Han ordularının taarruzu ile Büyük
Kafkas sıradağlarının yüksek zirvelerine çekilerek bugünkü Karaçaylı ve Malkarlılar'ı
meydana getirmişlerdir. Yapılan araştırmalar Kıpçak Türkleri'nin Karaçay ve Malkar
halkının esas unsurunu teşkil ettiğini ortaya çıkarmıştır.
Başlangıçta Elbruz Dağı'nın
doğusunda Bashan, Çerek bölgelerinde Karaçaylılar'la birlikte yaşayan Malkarlar, XVI
ncı yüzyılda bölgede Kabar Çerkezleri ile yaptıkları savaş sonrası büyük bir kısmı
Elbruz Dağı'nın batısına, Kuban Nehri vadisine göç ederek ana kitleden ayrılmışlardır.
Başlangıçta birlikte yaşayan iki toplum böylece ikiye ayrılmış, Elbruz Dağının
doğusunda yaşayan Türkler'e Bashan vadisinden dolayı Balkarlı, Batısına göç
edenlere de bulundukları yer itibariyle Karaçaylı denmiştir.
Bölgede Karaçaylı Türkler'le
bitişik bölgede yaşayan Balkarlı (Malkarlı) ve Karaçaylı Türkler, bu defa da
SSCB'nin Türkler'i birbirinden ayırma politikasının kurbanı olmuşlardır. Bu iki Türk
boyu Ruslar tarafından birbirinden ayrılmaya zorlanarak Balkarlı Türkler
Kabardeyler'le, Karaçaylı Türkler ise Çerkesler'le devlet kurmaya zorlanmışlardır.
Bunun sonucu bölgede iki ayrı devlet ortaya çıkmış, Balkarlılar'ın Kabardeyler'le
kurduğu devlet ise muhtar bölge olarak günümüze kadar gelmiştir. Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin yüz ölçümü 12.500 km2dir. Büyük Kafkas sıradağlarının orta bölgesini
güney sınırları içerisine almaktadır. Bunun için güneyi dağlık, kuzeye doğru
gidildikçe ovalık bir görünüm arz etmektedir.
Büyük Kafkas sıradağlarının
en yüksek tepesi olan Elbruz dağı Karaçay-Çerkez Cumhuriyeti ile hudut teşkil
etmektedir. 5.633m. yüksekliğindeki Elbruz dağı en büyük yükseltidir. Bu sıradağlar
3.000 m.'den sonra buzullarla kaplıdır. Kuzeye doğru alçalan arazi orta bölgede
1000-3000 m. yüksekliğinde yaylalara, daha kuzeyde Terek Nehri ve kollarının meydana
getirdiği geniş ovalara dönüşmektedir.En önemli nehri Terek nehridir. Terek nehri Büyük
Kafkas sıradağlarının buzulları ile beslenmektedir. Malkadere, Guzdelendere,
Baksav-dere, Cbeyan dere, Çerek dere hep bu buzullardan beslenmektedir.
Nüfusu 674.000 olan (1979) Cumhuriyette Balkarlı Türkler 88 binin üzerinde bir yoğunluğa
sahiptir. Cumhuriyetin Başkenti Nalçık şehri olup, Türkler çoğunlukla dağlık ve
vadilik bölgeler olan Çerek, Ceğem, Baksan, Malki ve Terek civarında yaşamaktadırlar.
Kendi aralarında Mezengi,
Bezingil, Hulamlı, Çezimli, Baksamlı gibi kollara ayrılan Balkarlılar Müslüman
olup, Türk dil grubunun Altay koluna bağlıdırlar. Kendilerine Dağlı
"Tavlu" da diyen Balkarlılar İkinci Dünya Savaşı'nda Stalin'in kanlı sürgününe
tabi tutulmuşlar, sürgün yıllarında binlerce şehit vermişler, 1950'li yıllarda
affedilerek ülkelerine dönebilmişlerdir.
|
