Yüzölçümü: 1 828 418 km2
Nüfusu:30 milyon (Yaklaşık)
Başkenti: Urumçi Coğrafi Konumu
Sincan Uygur Özerk Bölgesi (Doğu Türkistan), Çin
Halk Cumhuriyeti içerisinde ve ülkenin batı bölgesinde yeralmaktadırlar.
Tarihçe
Uzun tarihi boyunca Doğu Türkistan, İç ve Orta
Asya'da kurulmuş olan Türk devletlerinin ve hanlıklarının merkezi olmuştur.M.Ö. 8-3
asırlarda İskitlere; M.Ö. 300- M.S. 93 yıllarında Hunlara; 522-744 döneminde
Göktürk İmparatorluğuna; 744-840 devresinde Uygur devletine; 751-870 Karluk ve
Karahanlılar İmparatorluğuna ve Saidiye Hanlığına merkez olan (1509-1679) bu Türk
yurdu, tarihte daima önemli olmuş ve dikkatleri üzerine çekmiştir. 8. ve 18. asırlar
arasındaki bin yıllık dönem, Çin İmparatorluğu ile önemli derecede kültürel ve
siyasî işbirliğinin gerçekleştirildiği bir barış dönemi olmuştur. Ancak bu
barış dönemi, Doğu Türkistan'ın 1759 yılında Çin Mançu İmparatorluğu'nun
işgali ile son bulmuştur. 1759'dan bu yana Doğu Türkistan'da 200'den fazla silahlı
ayaklanma olmuş ve Doğu Türkistan halkı 3 defa hürriyetin tadını tatma fırsatı
bulmuştur.1863'te bağımsızlığına kavuşan Doğu Türkistan'da Yakup Han
başkanlığında "Doğu Türkistan İslâm Devleti" kurulmuş ve bu devlet;
Osmanlılar, İngiltere ve Rusya tarafından resmen tanınmıştır. Ancak bu bağımsız
Türk devletinin ömrü kısa sürmüş ve 1876 yılında Çin-Mançu devletince yeniden
işgal edilmiş ve 1884'te Sincan "Yeni Toprak" adıyla Çin İmparatorluğuna
bağlanmıştır.20. asrın başlarında Ortaasya'da oluşan milliyetçilik akımı
neticesinde 1933 yılında Kaşgar'da Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti kurulmuştur.
Bu Cumhuriyetin ömrü 1937'de sona ermiştir. 1944'de Gulca şehri Çinlilerden
temizlenmiş, "Üç Vilayet İnkılâbı" olarak bilinen bu ayaklanmalar
neticesinde Doğu Türkistan Türkleri, Ali Han Töre başkanlığında Doğu Türkistan
Cumhuriyeti'ni kurmuştur. Bütün Çin'e hakim olan Komünist Çin Kuvvetleri, 1949'da
Stalin'in de onayı ile Doğu Türkistan'a girerek bu tarihi Türk ülkesini resmen işgal
etmiştir.
Yönetim
Biçimi
Özerk bölge içinde etnik grupların
dağılımına göre 8 Ağustos 1952'de 10 ayrı muhtar bölge tesis edilmiştir. Sincan
(Uygur) Özerk Bölgesi bunlardan biri ise de, yönetim hakları, Pekin yönetimince
çiğnenmektedir. Tüm idarede bütün yetkiler Çinlilerdedir. Özerk yönetim
organlarında görevlendirilen etnik unsurların siyasî, ekonomik ve askerî karar verme,
denetleme yetkileri Çin Komünist Partisi kontrolü altındadır.
İdari Yapı
Çin Komünist Partisi tarafından bölgeye vali
görevlendirilmektedir. Valinin mutlaka Çin Komünist Partisi üyesi olması şart
koşulmaktadır. Doğu Türkistan'da Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nden başka aynı
haklara sahip 7 organ daha vardır.
1- Sincan Askeri Bölge Komutanlığı
2- Sincan Askeri Üretim ve İnşaat Bölge Komutanlığı
3- Sincan Komünist Partisi
4- Sincan Halk Kurultayı Daimi Komitesi
5- Disiplin Kontrol Komitesi
6- Siyasî Danışma Konseyi
7- Sincan Devlet Savunma Güçleri Genel Komutanlığı
Demografik Durum
Çinliler:16 890 000
Uygurlar:12 500 000
Huiler: 600 000
Kazaklar:1 100 000
Mançular:90 000
Kırgızlar:150 000
Dongkianglar:40 000
Tacikler:33 000
Tibetliler:5 000
Özbekler:15 000
Davaniler:5 000
Sarı Uygurlar:11 000
Salar :3 000
Tatarlar:5 000
Ruslar:3 000
Boanlar:300
Devamı Var
|
