Coğrafya ve Nüfus Yapısı
Çuvaşistan, Rusya Federasyonu içerisinde, Orta İdil
üzerinde genel olarak İdil'in sağ tarafında kurulmuştur. Kuzey ve kuzey batıda Mari
Özerk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu'nun Gorki bölgesi, doğuda Tataristan, güneyde
Rusya Federasyonu'na bağlı Ulyanovsk bölgesi, güney batıda Mordva Özerk Cumhuriyeti,
batıda ise Federasyonu'na bağlı Arzamas bölgesi'yle çevrilmiştir. Coğrafyası büyük
değildir. Bütün olarak 18.300 km2'dir. Güneyden kuzeye 190 km., batından doğuya 160
km.'dir. En dar yeri ise 80 km.'dir. Kesintisiz Türk coğrafyasının kuzeydeki en batı
ucudur ve Ural dağlarının Avrupa yakasında yer alır. Moskova'ya uzaklığı yaklaşık
600 km.'dir. Nüfusu
1.453.000'dir. Nüfusun %60'ı (810.200) şehirlerde yaşamaktadır. Km2'ye düşen insan
sayısı bakımından Rusya Federasyonu içinde dördüncü sırayı almaktadır. Bu
ortalama Rusya Federasyonu'nda 8.7 kişidir.Çuvaşistan'da 9 şehir, 8 şehir tipinde
yerleşim alanı, 21 kasaba (kolhoz), 1727 köy bulunmaktadır. Cumhuriyette 55'ten fazla
halktan insan yaşamaktadır. Bu nüfusun %67.8'ini Çuvaşlar, %26.7'sini Ruslar,
%2.7'sini Tatarlar, %1.4'ünü Mordvalar, geri kalan %1.4'ünü ise diğer halklar oluşturur.
Başlıca şehirler ve nüfusları
şöyledir: Başkent Şupaşkar (Çeboksan)'da 442.000, Şupaşkar'a 10 km. mesafedeki Şini
Şupaşkar (Yeni Şubaşkar)'da 121.000, Kanaş'ta 57.000, Ulatır'da 48.000, Şimirle'de
43.000, Kuslavkka'da 13.000, Sintirvırri'de 11.000, Şirpü'de 11.000, Yedime'de 11.000
kişi yaşamaktadır.
Başkent Şupaşkar'da yaşayanların
%61.6'sını Çuvaşlar, %34.5'ini Ruslar, geri kalan %3.9'unu da diğer halklar oluşturur.Nüfusun
%49.2'si olan 906.900 kişi Çuvaşistan'da, %51.8'i ise Çuvaşistan'a komşu cumhuriyet
ve bölgelerde yaşamaktadır. Çuvaşistan dışında Çuvaşlar: Tataristan, Başkurdistan,
Samara, Ulyanovsk, Orenburg ve Sibirya'da (Tümen) yaşamaktadırlar.
Çuvaşistan, Rus düzlüğünün
doğusunda, orman ve orman-step kuşağındadır. Büyük bölümü İdil nehrinin orta
yatağının sağ kıyısında Şura ve Sviyaga ırmakları arasında; küçük bir bölümü
ise İdil'in sol kıyısındadır. İdil'in sol kıyısında rakım yaklaşık 100 metre,
sağ kıyısında ise güney batıda 244, güney doğuda ise 239 metredir. Çuvaşistan'ın
Şura ırmağı doğusunda kalan kısmına Çuvaş yaylası da denilir. İdil ve Şura
vadileri'nde uzanan kuzey bölümünde birçok su yatağı vardır. Şura ırmağının
batısında ise dalgalı düzlükler uzanır.
Çuvaşistan'dan geçen en büyük nehir İdil'dir.
İdil Çuvaşistan'ın kuzey
ve kuzey doğu bölgelerinden geçer. İdil'in 127 km.'lik bölümü Çuvaşistan
topraklarındadır. İdil nehrine Çuvaşistan topraklarında Sura ve Tsivilsk ırmakları
dökülür. Çuvaşistan topraklarından geçen ikinci büyük ırmak Şura ırmağıdır
ve 230 km.'lik bölümü Çuvaşistan topraklarını sular. Yatağı geniştir. Çuvaşistan'ın
güney doğu bölümü Sviyaga ırmağının kollarıyla sulanır.
Çuvaşistan topraklarının
%50'sinde tarım yapılmaktadır. İdil'in sol kıyısında ormanlar geniş yer tutar. Bölgede
en yoğun ağaç çamdır. Şura ırmağı çevresinde ise çamın yanında meşe, kayın
ve ıhlamur yetişir. İdil boylarında ise genellikle meşe ormanları vardır. Ormanlık
bölgelerde tilki, vaşak, porsuk, kurt, boz ayı, sığın, sincap gibi hayvanlar; çil
horozu gibi kuşlar bulunur. Step bölgelerinde ise tavşan, bıldırcın, çayır kuşu;
ırmak kıyılarındaysa su samuru, su sıçanı, kunduz gibi hayvanlara, ördek ve kaz
gibi kuşlara rastlanır. Irmak ve göllerde bol miktarda balık vardır.
Çuvaşistan'da yazları ılık
bir kara iklimi hüküm sürer. Kışları uzun ve oldukça soğuktur. İlkbaharda ısınmaya
başlayan hava ancak Haziranda normele döner. Mayısın ortalarına kadar don olaylarına
rastlanır. Yazın ortalama sıcaklık 18-20 °C'dir. Yeşerme süresi 180 gün, yıllık
yağış miktarı 485 mm.'dir.
|
